हवामान बदलावर मात : कोकण कृषी विद्यापीठाचा ‘बॅगिंग’ प्रयोग यशस्वी; हापूसची गुणवत्ता आणि वजन वाढणार

दापोली | प्रतिनिधी
वाढते तापमान आणि लहरी हवामानाचा मोठा फटका यावर्षी कोकणातील हापूस आंबा उत्पादनाला बसला आहे. मोठ्या प्रमाणात मोहोर येऊनही फळधारणा न होणे आणि मोहोर गळती अशा समस्या उभ्या राहिल्या आहेत.

यावर उपाय म्हणून दापोली येथील डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठाने हापूस आंब्यासाठी ‘बॅगिंग’ (पिशव्या लावणे) तंत्रज्ञानाचा प्रयोग यशस्वी केला असून, यामुळे फळांचे संरक्षण आणि उत्पादनात वाढ होणार आहे.

प्रयोगाची पार्श्वभूमी

विद्यापीठाच्या वाकवली येथील कृषी संशोधन केंद्राच्या प्रक्षेत्रावर हा प्रयोग राबवण्यात आला. या परिसरात १९८० ते १९८५ दरम्यान लावलेली सुमारे ६,२३५ उत्पादनक्षम झाडे आहेत. या प्रायोगिक क्षेत्रावर हवामान बदलाचा मुकाबला करण्यासाठी सातत्याने संशोधन केले जाते.

काय आहे बॅगिंग तंत्रज्ञान?

भाजीपाला विशेषतज्ज्ञ योगेश परूळेकर यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या तंत्रज्ञानाचे स्वरूप खालीलप्रमाणे आहे:

• साहित्य: कागदी किंवा बाजारात उपलब्ध असलेल्या कापडी पिशव्यांचा वापर.
• वेळ: फळधारणा झाल्यानंतर, फळाचा आकार सुपारी ते अंडाकृती होईपर्यंत या पिशव्या फळांना लावणे आवश्यक आहे.
• पद्धत: झाडाला लागलेल्या प्रत्येक फळाला पिशवीचे आवरण दिले जाते.

बॅगिंग तंत्रज्ञानाचे प्रमुख फायदे

विद्यापीठाने केलेल्या संशोधनातून या तंत्रज्ञानाचे अनेक सकारात्मक परिणाम समोर आले आहेत:

1. किड व रोगांपासून संरक्षण: फळमाशीचा प्रादुर्भाव पूर्णपणे रोखला जातो.
2. डागमुक्त फळे: हापूसवर चिका मुळे पडणारे डाग बॅगिंगमुळे पडत नाहीत, परिणामी आंबा स्वच्छ राहतो.
3. वजनात वाढ: ज्या फळांना बॅगिंग केले जाते, त्यांच्या वजनात सुमारे १० टक्क्यांनी वाढ झाल्याचे दिसून आले आहे.
4. उत्तम रंग: या तंत्रज्ञानामुळे आंबा आकर्षक रंगाचा तयार होतो, ज्याला बाजारपेठेत मोठी मागणी मिळते.

यावेळी प्रक्षेत्र संचालक अरुण माने, प्रक्षेत्रप्रमुख डॉ. संदीप महाडिक, जनसंपर्क अधिकारी डॉ. सखाराम देसाई आणि इतर तज्ज्ञ उपस्थित होते. हवामान बदलाच्या काळात आंबा बागायतदारांसाठी हे तंत्रज्ञान वरदान ठरणार असल्याचा विश्वास विद्यापीठाने व्यक्त केला आहे.